Işık kirliliğini ölçen yerli uygulama gökyüzü haritası çıkarıyor

Gece gökyüzünün ne kadar karanlık olduğunu ölçmek artık birkaç dokunuşla mümkün. Antalya'daki bir amatör gökbilim derneğinin üyelerinin geliştirdiği Karanlık Gök uygulaması, kullanıcıların telefon kameralarıyla yaptığı ölçümleri birleştirerek bir ışık kirliliği haritası oluşturuyor.

Kullanıcılar, açık bir gecede telefonlarını gökyüzüne doğrultarak kısa bir ölçüm yapıyor. Uygulama, kameranın algıladığı gökyüzü parlaklığını ve görülebilen yıldız sayısına ilişkin kullanıcı yanıtlarını birlikte değerlendiriyor. Sonuçlar, konum bilgisiyle birlikte ortak haritaya ekleniyor.

Şehir merkezleriyle köyler arasında büyük fark

Uygulamanın geliştiricilerinden yazılımcı ve amatör gökbilimci Oya Tanrıverdi, ilk altı ayda gönderilen 40 binden fazla ölçümün beklenen tabloyu doğruladığını söylüyor. Tanrıverdi'ye göre büyük şehirlerde Samanyolu'nu görmek neredeyse imkânsızken, bazı yayla ve dağ köylerinde gökyüzü hâlâ oldukça karanlık.

Karanlık gökyüzü de korunması gereken bir doğal miras. Bunun için önce nerede kaldığını bilmemiz gerekiyordu.

Dernek, harita verilerini belediyelerle paylaşarak sokak aydınlatmalarında yönlendirilmiş ve sıcak renkli armatür kullanımını teşvik etmeyi amaçlıyor. Uzmanlar, gereksiz yukarı yönlü aydınlatmanın hem enerji israfına hem de gece göç eden kuşlar gibi canlıların yönünü şaşırmasına yol açtığını hatırlatıyor.

Uygulamanın ölçüm yöntemi, derneğin gökbilimcileri tarafından özel ışık ölçüm cihazlarıyla yapılan referans ölçümlerle karşılaştırılarak geliştirildi. Geliştiriciler, telefon kameralarının farklı modellerde farklı sonuçlar verebildiğini, bu nedenle her ölçümün bir güven derecesiyle birlikte haritaya eklendiğini belirtiyor. Tek bir ölçüm yerine aynı bölgeden gelen çok sayıda ölçümün ortalaması alınarak daha güvenilir bir tablo oluşturuluyor. Kullanıcılar, ayın parlak olduğu ve bulutlu gecelerde ölçüm yapmamaları konusunda uygulama içinde uyarılıyor.

Uygulama ücretsiz olarak kullanılabiliyor. Dernek, en karanlık gökyüzüne sahip noktaları belirleyerek önümüzdeki yaz bu bölgelerde halka açık gözlem geceleri düzenlemeyi planlıyor.